Hastanede Çalışan Sağlık Personeli İçin İş Sağlığı ve Güvenliği Ölçeğinin GeliştirilmesiGökay TaşkayaSinop Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Tıbbi Hizmetler ve Teknikler Bölümü, Sinop, Türkiye
Amaç: Çalışmanın amacı, sağlık çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği kapsamında sergiledikleri güvenli davranışlara ilişkin farkındalık ve uygulama düzeylerini, riskli durum ve davranış farkındalığı, kişisel güvenli davranış, biyolojik–kimyasal risk farkındalığı ve prosedür- ekipman uyumu boyutlarıyla ölçebilecek, geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir.
Yöntem: Metodolojik tipteki çalışma, Türkiye genelinde 689 sağlık çalışanı ile yürütülmüştür. Ölçeğin yapısı Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. Güvenirlik Cronbach alfa, McDonald’s ω, CR ve AVE değerleriyle değerlendirilmiştir.
Bulgular: Faktör Analizi için, örneklem yeterliliği KMO=0,942 ve Bartlett testi χ² (300) =7753,859 (p<0,001) ile doğrulanmıştır. Temel Eksenler Faktörleştirme (Principal Axis Factoring, PAF) yöntemi ve oblimin döndürme sonucunda iki madde düşük faktör yükü nedeniyle elenmiş ve toplam varyansın %73,8’ini açıklayan dört faktörlü, 25 maddelik yapı elde edilmiştir. Faktör yükleri 0,623–0,873 arasında değişmiştir. DFA sonuçları mükemmel uyum göstermiştir (χ²/df=1,05; CFI=0,998; TLI=0,997; RMSEA=0,014; SRMR=0,029; GFI=0,954; AGFI=0,959). Cronbach alfa katsayıları 0,884–0,952 aralığında bulunmuştur.
Sonuç: Çalışma sonucunda, sağlık çalışanlarının güvenli davranış, riskli durum ve davranış farkındalığı, biyolojik–kimyasal risk bilinci ile prosedür ve ekipman uyumu düzeylerini ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmiştir. Geliştirilen ölçek, iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının etkililiğinin değerlendirilmesinde ve sağlık kurumlarında güvenlik kültürünün izlenmesinde kullanılabilir. Anahtar Kelimeler: İş sağlığı ve güvenliği, güvenli davranış, ölçek geliştirme, doğrulayıcı faktör analizi, sağlık çalışanları
Development of the Hospital Personnel Occupational Health and Safety ScaleGökay TaşkayaSinop University, Vocational School of Health Services, Department of Medical Services and Techniques, Sinop, Türkiye
Aim: To develop a valid and reliable scale that can measure healthcare workers’ awareness and application levels regarding safe behaviors within the scope of occupational health and safety including awareness of risky situations and behaviors, personal safety behaviors, awareness of biological and chemical risks, and compliance with procedures and equipment.
Method: This methodological study was conducted with 689 healthcare workers across Türkiye. The scale structure was examined through Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA). Reliability was assessed using Cronbach’s alpha, McDonald’s ω, Composite Reliability (CR), and Average Variance Extracted (AVE).
Results: For Factor Analysis, sample adequacy was confirmed with KMO=0.942 and Bartlett's test χ² (300) =7753.859 (p<0.001). Using the Principal Axis Factoring (PAF) method and Oblimin rotation, two items were eliminated due to low factor loadings, resulting in a four-factor, 25-item structure explaining 73.8% of the total variance. Factor loadings ranged from 0.623 to 0.873. CFA results showed excellent fit (χ²/df=1.05; CFI=0.998; TLI=0.997; RMSEA=0.014; SRMR=0.029; GFI=0.954; AGFI=0.959). Cronbach's alpha coefficients ranged between 0.884 and 0.952.
Conclusion: A valid and reliable scale has been developed to measure healthcare workers' levels of safe behavior, awareness of risky situations and behaviors, awareness of biological–chemical risks, and compliance with procedures and equipment. The developed scale can be used to evaluate the effectiveness of occupational health and safety practices and to monitor the safety culture in healthcare institutions. Keywords: Occupational health and safety, safe behavior, scale development, confirmatory factor analysis, healthcare workers
Gökay Taşkaya. Development of the Hospital Personnel Occupational Health and Safety Scale. Journal of Health and Nursing Management. 2026; 13(2): 252-263
Sorumlu Yazar: Gökay Taşkaya, Türkiye |
|
Tam Metin PDF
Yazdır
Alıntıyı İndir
RIS
E-Postala
Paylaş
Yazara e-posta gönder
PubMed